แชร์

จิตป่วย ก้ำกึ่ง วิญาณอาฆาต สุขภาพจิต กำกึ่ง วิญญาณอำนวย - ว่าที่ร้อยตรี ชยุต พลัง 30 ก.ค. 2568

อัพเดทล่าสุด: 21 เม.ย. 2026

10 ผู้เข้าชม

บทความแสดงความคิดเห็น

วันที่ 30 กรกฎาคม พุทธศักราช 2568

นามข้านี้ ชยุต พลัง ฐิตาพร พลัง วศิน พลัง

ขอฝากวาทะของข้านี้ว่า

สังขารนี้ ไม่ใช่ของเรา

เราไม่ใช่เจ้าของสังขารนี้

พระพุทธศาสนานี้ เป็นของเรา

เราเป็นเจ้าของพระพุทธศาสนานี้

เรารักสังขาร พอประมาณ

เรารักพระพุทธศาสนา สุดประมาณ

คำปรับจิต ปลงใจ

โดย...อาจารย์ ธวัช คณิตกุล

18 เดือนกรกฎาคม ปีพุทธศักราช 2555

ในวันนี้ กระผมจะขอเขียนบทความ ในหัวข้อ

จิตป่วย ก้ำกึ่ง วิญาณอาฆาต

สุขภาพจิต กำกึ่ง วิญญาณอำนวย

ก่อนอื่น ขอเกริ่นเรื่อง คำว่า “ป่วย” คือ อาการที่ไม่สบายกาย เกิดจากร่างกายมีโรคภัยไข้เจ็บเข้ามาเบียดเบียน จึงเป็นธรรมดาที่ร่างกายเกิดป่วยขึ้นมา ความไม่สบายใจจึงเกิดขึ้นเป็นธรรมดา ซึ่งจะได้ยินจากท่านอาจารย์ปู่อยู่ตลอดมาว่า “จิตเป็นนาย กายเป็นบ่าว” ถ้าเรามัวกังวลอยู่แต่กับเรื่อง ความเจ็บ ความกลัวตาย จิตก็จะสั่งกายให้ป่วยอยู่ตลอดเวลาร่างกายยังป่วยอยู่ไม่หาย (ภาษาอีสานว่า เจ็บบ่เซา)

แต่คำว่า “ป่วย” ในวาทะธรรมขำขัน เล่ม 2 หน้า 5 ของท่านอาจารย์ปู่ธวัช คณิตกุล ก็ได้มีคำล้อไปกับการป่วย กล่าวไว้ว่า

ผู้ป่วย เป็นบุคลที่น่าเห็นใจ

ผู้ป่วยการ คือ ผู้ที่ไร้สาระ น่าหมั่นไส้ 1 กันยายน 2562

ทีนี้ มาพูดถึงจิตป่วยที่คัดมาจากบางส่วน จากหนังสือพจนานุกรมพุทธศาสน์ ฉบับประมวลศัพท์ โดย...สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ป.อ. ปยุตฺโต)

คำว่า “จิต” คือ ธรรมชาติที่รู้อารมณ์ รับรู้สภาพที่นึกคิด รับรู้ความคิด รับรู้ใจ

เมื่อจิตป่วย จึงเป็นจิตที่เต็มไปด้วย กิเลส ตัณหา อุปปาทาน และนิวรณ์ จิตจึงรับรู้สิ่งที่ไม่ดีไปด้วย จิตที่เต็มไปด้วย “กิเลส” มีแต่คิดในสิ่งที่ทำให้ใจเศร้าหมอง คิดแต่ความชั่วที่แฝงอยู่ในความรู้สำนึกคิด ทำให้จิตใจขุ่นมัว ไม่บริสุทธิ์ และคิดทำแต่กรรมชั่ว ซึ่งนำไปสู่ปัญหา ความยุ่งยาก ความเดือดร้อน และความทุกข์

คือ จิตที่เต็มไปด้วย “ตัณหา” คือ จิตที่มีแต่ความทะยานอยาก ความปรารถนา ความอยากได้เพื่อตนเอง และพวกพ้อง

คือจิตที่เต็มไปด้วย “อุปปาทาน” คือจิต ที่เต็มไปด้วยความยึดมั่นว่าเป็นของของตน ไม่ปล่อยไม่วางตามสมควรแก่เหตุผล

เนื่องจากจิตคิดอยากได้เอามาเพื่อผลประโยชน์ของตนเอง และพวกพ้อง

คือจิตที่เต็มไปด้วย “นิวรณ์” คือ จิตที่เต็มไปด้วยสิ่งปิดกั้นทั้งหลาย เป็นสิ่งที่ขัดขวางจิตไม่ให้ทำความดี ไม่ให้ก้าวหน้าในธรรมะ

โดยมีสิ่งปิดกั้นจิต ขัดวางจิตไม่ให้เจริญในทางธรรมะ มีดังนี้

1. จิตที่เต็มไปด้วย “กามฉันทะ” จิตที่มีแต่ความพึงพอใจ ใฝ่แต่ในกามคุณ

2. จิตที่เต็มไปด้วย “พยาบาท” จิตที่มีแต่ความความแค้นเคือง คิดแต่จะหาช่องทางแก้แค้น ทำร้ายเขา

3. จิตที่เต็มไปด้วย “ถีนะมิทธะ” จิตที่มีแต่ความ หดหู่ ง่วงงุ่น ซึมเซา เหงาหงอย

4. จิตที่เต็มไปด้วย “อุททัจจะ กุกกุจจะ” จิตที่มีแต่ความฟุ้งซ่าน รำคาญใจ มีแต่ความทุกข์

5. จิตที่เต็มไปด้วย “วิจิกิจฉา” จิตที่มีแต่ความลังเลสงสัยอยู่ตลอดเวลา จนเกิดเป็นความทุกข์

“จิตป่วย” จึงก้ำกึ่งกับ “วิญญาณอาฆาต”

ซึ่งใน พจนานุกรมพุทธศาสน์ ฉบับประมวลศัพท์ โดย...สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ป.อ.ปยุตฺโต) มีคำว่า “วิญาณ” คือ ความรู้แจ้งอารมณ์ รู้แจ้งจิต รู้แจ้งความรู้ที่เกิดขึ้น เมื่ออายตนะภายใน และอายตนะภายนอกกระทบกัน เช่นรู้ อารมณ์ ที่เต็มไปด้วยกิเลส ตัณหา อุปปาทานและนิวรณ์ 5 จึงเต็มไปด้วยความ โกรธ ความโลภ ความหลง มีแต่อารมณ์ที่มาป่วนจิตอยู่ตลอดเวลา วิญญาณนั้น จึงเกิด “ความอาฆาตขึ้น” ตลอดเวลา

ทีนี้มาพูดถึง “สุขภาพจิต”

ซึ่งคำว่าสุขภาพ ก็หมายถึงการมีสุขภาพที่ดี มีจิตใจที่ดีงาม ดังพระเอกละคร หรือพระเอกลิเก ที่ในตัวเราที่เปรียบเป็นโรงละคร หรือโรงลิเก ตัวร้าย ก็คิดๆๆๆ แต่จะทำความชั่ว ทำแต่ในสิ่งที่ไม่ดี ซึ่งจะคอยขัดขวาง พระเอก ที่มีแต่ความดี มีเมตตา กรุณา มุทิตา อุเบกขา แต่ตัวร้ายก็มีแต่ความทุกข์ คิดแต่จะหาทางขัดขวางพระเอก

ดั่งคำสั่งสอนขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าที่ว่า “ จิตที่ฝึกดีแล้ว ย่อมนำสุขมาให้ ” คือ เป็นจิตที่ว่าง จิตที่สงบ สะอาด สว่าง จิตที่แต่ความปีติ มีสมาธิ จึงไม่มีอารมณ์มาป่วนจิต เมื่อสุขภาพจิตดีแล้ว จิตจึงว่าง มีสมาธิ มีปัญญา จิตจึงสามารถเข้าถึง “ฌาน” เข้าถึง “ญาณ” ได้ง่าย

สุขภาพจิต จึงก้ำกึ่งกับ “วิญญาณอำนวย”

เพราะเมื่อวิญาณ ที่มีแต่ความรู้แจ้งอารมณ์ รู้แจ้งจิต รู้แจ้งความรู้ในสิ่งที่ดีงาม ในพรหมวิหารธรรม 4 ที่เกิดขึ้น วิญญาณ จึงรู้แจ้งถึงจิตที่มีสมาธิ มีปัญญา มีฌาน มีญาณ เกิดขึ้น ถึงขั้นที่สูงยิ่งๆ ขึ้นไป ก็จะอำนวยให้วิญญาณที่อยู่ภายในตัวตนของเรามีแต่ความปีติ เบิกบาน แจ่มใส แช่มชื่น สงบ สะอาด สว่าง ร่างกายก็มีรัศมีที่สดใส ร่างกายแข็งแรงสมบูรณ์ สุขภาพใจ สุขภาพกาย จึงแข็งแรงสมบูรณ์

ด้วยความเคารพ ร่มโพธิ์ทอง ร่มโพธิ์แก้ว ของศิษย์ และศิษย์สหปฏิบัติฯ ทุกท่าน อย่างสูงยิ่ง

ว่าที่ ร.ต.ชยุต พลัง และครอบครัว

วันที่ 30 กรกฎาคม พุทธศักราช 2568

Tags :

ว่าที่ร้อยตรี ชยุต พลัง (พันแสงดาว)