แชร์

ครูผู้มีคุณสมบัติ 7 ประการของกัลยาณมิตร คุณพรทิพย์ พุตติ 7 เม.ย. 2569

อัพเดทล่าสุด: 21 เม.ย. 2026

17 ผู้เข้าชม

วันนี้ผู้เขียนได้มีความปลื้มใจและภูมิใจอย่างบอกไม่ถูก จึงขอแบ่งปันความรู้ดีๆที่ได้ หลังจากได้อ่านหนังสือ “สังฆะจะงาม-สังคมจะดี จะมีการปกครอง ต้องรองรับการศึกษา” โดยสมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ป.อ.ปยุตโต)

ว่ากันตามหลักธรรมวินัย บุคคลที่เป็นแกนกำลังในการขับเคลื่อนการศึกษา ได้แก่อุปัชฌาย์ ต่อด้วยอาจารย์ คืออำนวยการศึกษา แล้วจึงตามมาด้วยหน้าที่ปลีกย่อยมากมายในการเป็นอยู่ร่วมกัน เกื้อหนุนชีวิตของกันและกัน ซึ่งผู้เขียนก็คิดว่าเป็นสิ่งที่ฆราวาสอย่างเรานำปรับมาใช้ได้ ในการเป็นครูผู้สอน หน้าที่ประจำที่จะต้องปฏิบัติไม่ว่างเว้น เริ่มด้วย อุเทศ ปริปุจฉา โอวาท และอนุสาสนี 4 ข้อนี้ที่ครูอาจารย์ต้องทำ

1.อุเทศ คือ บทตั้ง ตัวบท หัวข้อใหญ่ที่ยกขึ้นแสดงเป็นหลัก ว่าจะเรียนอะไรกันวันนี้ เช่นเอาพระสูตร หรือหลักธรรม เอามาบอกแสดง ตั้งบทว่าวันนี้เราจะเรียนเรื่องนี้ แล้วก็อธิบายให้เข้าใจเป็นหลักเป็นพื้นฐาน

2.ปริปุจฉา คือถกถามซักไซ้ตอบบรรยาย อธิบายกันไปให้ชัดเจนแจ่มแจ้ง รวมทั้งค้นคว้าตรวจสอบ เป็นขั้นของการเรียนให้รู้เข้าใจแม่นยำมองเห็นทางที่จะนำไปปฏิบัติได้ชัดเจน

3.โอวาท คือว่ากล่าว ตักเตือน สั่งสอนในสถานการณ์ที่ควรระวัง หรือมีเรื่องราวเหตุการณ์สำคัญ ดีร้ายอะไรเกิดขึ้น หรือเฉพาะตัวคนนี้ไปทำอะไร เป็นอย่างไร ควรจะแก้ไขปรับปรุง หรือได้ยินเรื่องราวอะไรดีร้ายที่ควรกล่าวชี้แจงแนะนำ เช่นขณะนี้เกิดเรื่องแบบนี้ในสังคม มีอะไรที่ศิษย์ควรจะรู้ และควรปฏิบัติตัวอย่างไรให้ถูกให้ควร

4.อนุสาสนี คือตามสอน บางทีก็คล้ายอย่างที่ว่าจ้ำจี้จ้ำไข มีอะไรที่ควรรู้เข้าใจให้แน่ชัดขึ้นอีก มีอะไรที่ควรจะทำจะแก้ไขจะปรับปรุงจะเพิ่มเติม ก็แนะนำตามสอนไป

นอกจากนั้นครูยังต้องมีคุณสมบัติ 7 ประการของกัลยาณมิตรโดยมีพระพุทธเจ้าเป็นต้นแบบ คือ

1.ปิโย น่ารัก ชวนใจให้อยากเข้าไปหา ไปปรึกษา

2.ครุ น่าเคารพ ให้รู้สึกอบอุ่นใจ

3.ภาวนีโย น่าเจริญใจ น่าภูมิใจ ชวนใจให้อยากเอาเป็นแบบอย่าง

4.วัตตา จะ รู้จักพูด รู้จักชี้แจงแนะนำ เป็นที่ปรึกษาที่ดี

5.วจนักขโม อดทนต่อถ้อยคำ รู้จักรับฟัง

6.คัมภีรัญจะ กถัง กัตตา แถลงเรื่องล้ำลึกได้

7.โน จัฏฐาเน ปิโยชเย ไม่ชักจูงไปในทางเสียหาย หรือเรื่องเหลวไหลไม่สมควร

หลังจากผู้เขียนได้อ่านมาถึงตรงนี้ ก็รู้สึกดีใจและภูมิใจว่า เราเกิดมาชาตินี้ได้เจอแล้ว ครูที่เป็นกัลยาณมิตรที่พระพุทธเจ้าท่านพูดถึง และวิธีการสอนตามหลัก 4 ประการที่กล่าวมาข้างต้น และก็ได้เข้าใจในสิ่งที่สงสัยค้างคาใจมานาน เพราะไม่เคยได้รู้สึกแบบนี้เลย ในเรื่องคำว่า”ศรัทธา” แท้จริงแล้วเป็นแบบไหน ความรู้สึกอย่างไร “ศรัทธา” ไม่ใช่แค่เชื่อแบบงมงาย แต่เป็นความเชื่อที่มีเหตุผลรองรับ มีความมั่นใจในสิ่งใดสิ่งหนึ่ง โดยมีพื้นฐานมาจากความเข้าใจ ความเคารพ และเป็นประสบการณ์ที่ทำให้เกิดความเชื่อมั่นนั้น เป็นความรู้สึกยอมรับจากใจ” ครู ธวัช คณิตกุล” ทำให้ผู้เขียนได้รู้สึกแล้วสัมผัสแล้ว เข้าใจแล้ว ในคำว่าศรัทธา จากการสอนศิษย์ด้วยความเมตตาอย่างต่อเนื่อง จริยวัตรที่ดีงาม ท่านเป็นแรงบันดาลใจและแบบอย่าง การคิดดี พูดดี ทำดี ครูที่หายากยิ่งแล้วในสังคมยุคนี้ ขอกราบเคารพศรัทธาครูด้วยหัวใจ

คุณพรทิพย์ พุตติ 7 เม.ย. 2569

Tags :

พรทิพย์ พุตติ